Informujemy, że w celu zapewnienia optymalizacji treści i dostosowania ich do Państwa potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników.
Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, że użytkownik akceptuje stosowanie plików cookies.
sponsorowane

Zagrożenie wewnętrzne podstawą powstrzymania się od pracy

Świadczenie pracy wymagającej szczególnej sprawności psychofizycznej powinno odbywać się w warunkach gdy owa sprawność funkcjonuje na poziomie optymalnym. W przeciwnym razie, świadczenie obowiązków może stanowić poważne zagrożenie dla innych osób. W sytuacji gdy pracownik uzna, że jego dyspozycja nie daje należytej gwarancji bezpiecznego wykonywania pracy – wówczas może a nawet powinien powstrzymać się od wykonywania zadań służbowych, korzystając z art.210 § 4 kodeksu pracy.

Zagrożenie wewnętrzne będące źródłem braku właściwej dyspozycji psychofizycznej pracownika stanowi drugą, uregulowaną w kodeksie pracy przesłankę powstrzymania się pracownika od wykonywania obowiązków. Już na wstępie należy podkreślić podstawową różnicę między omawianą formą powstrzymania się od pracy a zaniechaniem jej wykonywania ze względu na niewłaściwe, stwarzające zagrożenie zdrowia i życia warunki bhp. Otóż powstrzymać się od pracy ze względu na zły stan psychofizyczny może zgodnie z art 210 § 4 kp tylko pracownik, który wykonuje prace zakwalifikowane do prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej. Prace tego rodzaju wyszczególnione są w zamkniętym katalogu zawartym w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie rodzajów prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej. Zatem pracownik nie należący do wyżej wymienionej kategorii nie może skutecznie powstrzymać się od pracy powołując się na zagrożenie wewnętrzne.

Możliwość odstąpienia od wykonywania pracy w przypadku pracownika wykonującego prace wymagające szczególnej sprawności psychofizycznej zależy od łącznego spełnienia następujących przesłanek:

  • wystąpienia niedyspozycji psychofizycznej,

  • niedyspozycja ta nie zapewnia bezpiecznego wykonywania pracy stwarzając zagrożenie dla innych osób,

  • zawiadomienia o tym fakcie przełożonego.

 

Niedyspozycja psychofizyczna zagrażająca innym

Niestety prawo pracy nie odpowiada w sposób bezpośredni na pytanie czym jest stan psychofizyczny nie zapewniający bezpiecznego wykonywania pracy. Przyjmuje się, że może on wiązać się z silnym napięciem nerwowym, złym samopoczuciem fizycznym lub psychicznym czy przemęczeniem. Mimo tego, że w typowych sytuacjach niewłaściwy stan psychofizyczny nie wyklucza gotowości do świadczenia pracy – w przypadku pracowników wykonujących prace wymagające szczególnej sprawności w tym zakresie, naruszenie swoistej równowagi stanu psychicznego może być okolicznością wyłączającą zdolność do bezpiecznego wykonywania obowiązków.

Między niedyspozycja psychofizyczną i wykonywaniem pracy w tym stanie a zagrożeniem dla innych osób musi istnieć ścisły związek. W przeciwnym razie nie ma podstaw do powstrzymania się od świadczenia pracy. Należy zauważyć, że w przypadku wystąpienia zagrożenia o charakterze wewnętrznym powstrzymanie się od pracy nie jest powiązane z zagrożeniem o charakterze bezpośrednim.

Należy zawiadomić przełożonego

Koniecznym warunkiem powstrzymania się od pracy z powodu niewłaściwego stanu psychofizycznego jest zawiadomienie o tym fakcie przełożonego. Z formalnego punktu widzenia nie ma więc możliwości powstrzymania się od pracy bez uprzedniego powiadomienia pracodawcy lub osoby bezpośrednio przełożonej.

Jeżeli pracownik wykonujący prace szczególnej sprawności psychofizycznej znajduje się w stanie wyłączającym bezpieczne wykonywanie takich prac, wówczas jeżeli poinformował o tym fakcie przełożonego ma prawo podjąć decyzję o odstąpieniu od wykonywania obowiązków. Decyzja w tym zakresie leży wyłącznie w gestii pracownika. Pracodawca nie ma prawa w żadnym razie kwestionować tej decyzji – bowiem tylko pracownik wie w czy jego stan psychofizyczny pozwala mu na bezpieczne świadczenie pracy czy nie. Przełożony nie może również ingerować w decyzję pracownika o powstrzymaniu się od pracy – np. zabronić mu skorzystania z omawianego uprawnienia.

Brak gwarancji dla pracownika

W przypadku powstrzymania się od pracy z powodu niewłaściwego stanu psychofizycznego niestety przepisy nie przewidują takiego poziomu ochrony i gwarancji jak ma to miejsce w sytuacji odstąpienia od wykonywania pracy gdy źródło zagrożenia tkwi w niewłaściwych warunkach bhp. Oznacza to, że pracownik powstrzymujący się od pracy w związku ze złym stanem psychofizycznym nie ma zapewnionej bezpośredniej, wynikającej z przepisów ochrony przed niekorzystnymi konsekwencjami z powodu skorzystania ze swojego prawa. Wyłączone zostało również prawo pracownika do wynagrodzenia za czas powstrzymania się od pracy w związku z niedyspozycją psychofizyczną.

Brak ustawowych przepisów gwarancyjnych w zakresie nieponoszenia negatywnych konsekwencji z tytułu powstrzymania się od pracy w związku z niedyspozycją psychofizyczną oraz brak prawa do wynagrodzenia za czas powstrzymania się od pracy sprawia, że w praktyce pracownicy mogą powstrzymywać się od korzystania z omawianego uprawnienia. Fakt, że przepisy powszechnie obowiązujące zawierają swoistą „lukę” mogącą czynić przepis art 210 § 4 kp uregulowaniem martwym powoduje, że za dobrą praktyką zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika można uznać unormowanie gwarancji w przepisach wewnątrzzakładowych. Takie rozwiązanie jest jak najbardziej dopuszczalne z uwagi na fakt, iż dotyczy uprzywilejowania pracownika w stosunku do przepisów powszechnie obowiązujących.

 

Sebastian Kryczka

prawnik, specjalista ds. prawa pracy

copyright 2019
Kobieta w Chmurze
Kobieta w Chmurze
Integrity Media i Biznes Dolnośląski
ul. Grabowa 85
54-115 Wrocław
Polska